Notice: Undefined variable: j in /home/lcs/domains/cudaswiata.pl/public_html/art.php on line 90

Notice: Undefined variable: j in /home/lcs/domains/cudaswiata.pl/public_html/art.php on line 92

Stavkirke

Autor: Rafał Szostak

Opublikowany: 10.09.07

Kolumny jak maszty okrętów, sklepienia jak odwrócone długie łodzie Wikingów – tak najkrócej można opisać tradycyjne norweskie stavkirke, czyli kościoły słupowe (masztowe). Bo budowali je ci sami ludzie, którzy wykonywali drakkary, snekkary, knory i karegi, skandynawskie łodzie wojenne i handlowe.

Szkielet stavkirke stanowią pionowe słupy z całych pni. Są one połączone montowanymi na zakładkę deskami. Tak powstaje ściana. Wysoki, stromy dach jest kryty gontem w kształcie łusek. A w zasadzie dachy. Bo tradycyjny stavkirke to kilka nałożonych jeden na drugi strome dachy. A nad nimi jeszcze wieżyczka zbudowana z kilku mniejszych daszków. Ale nie wszystkie tak wyglądają. Bo stavkirke są bardzo zróżnicowane. Dla przykładu, kościoły w Uvdal i Rødven mają pojedynczy dach, ten w Øye nie ma żadnej wieżyczki. Stavkirke z Undredal bardziej przypomina kościółki amerykańskie, a ten z Torpo kształtem przypomina wieżę. Z kolei kościoły w Lom i Ringebu mają wieże przypominające kształtem gotyckie katedry.

Najprostsze stavkirke składają się z jednej nawy i niewielkiego prezbiterium. Te największe są – jak katedry – trzynawowe. A wysokością wcale im nie ustępują. Największy stavkirke z Hedal, mający aż 64 połacie dachowe (!) jest wręcz nazywany drewnianą katedrą.

Wnętrze kościoła otacza podcieniowy ganek. To miejsce, gdzie przychodzący na msze Norwegowie zostawiali miecze, włócznie, topory czy sieci rybackie.

Norwegowie byli mistrzami w rzeźbieniu, to i kościoły są pełne rzeźb i płaskorzeźb. A że czasy pogańskie jeszcze nie do końca odeszły, to niektórzy mistrzowie pozwalali sobie na prowokację. Dla przykładu, w Borgund pomiędzy dwunastoma apostołami widać jednookiego Odyna... Kalenice zdobią rzeźby smoków, takich samych, jakie rzeźbiono na dziobach drakkarów.

Najstarszy stavkirke stoi w Urnes nad Lusterfjordem, odnogą najdłuższego, Sognefjordu. Zbudowano go około 1130 roku. Wcześniej na tym samym miejscu stał jeszcze starszy kościół; jego belki zostały użyte do budowy nowszej świątyni. Kościół w Urnes w 1979 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

W sumie w Norwegii zbudowano ok. tysiąca kościołów słupowych. Dziś jest tylko 28. Pięć pozostałych (Fantoft w Hordalandzie, Fåvang w Opplandzie, Hedared i Skaga w Szwecji oraz stojący w Karpaczu z Vang w Opplandzie), z racji zbyt dużych zmian lub przeniesienia do innych krajów, nie są przez Norwegów uznawane za stavkirke.

Galeria zdjęć

Komentarze