Wymiary góry Mauna Loa, na wyspie Hawaii, prze jej owalnej podstawie na snie oceanu wynoszą 119 na 85 km. Pod wodą znajduje się 4975 m góry, a jej pozostała część wznosi się na dalsze 4170 m ponad lustro wody.
Natura (5)
Tę krainę poszarpanych pasm górskich, głębokich wąwozów, wąskich, płasko zakończonych wzgórz i pustyni, która wydaje się rozciągać bez końca, nazwano niezwykle trafnie - Badlands (Złe Ziemie). Zarówno Siuksowie, jak i Europejczycy dali temu obszarowi w swoich językach taką samą nazwę...
W obrębie Pustyni Pstrej w Arizonie leży Skamieniały Las - rozrzucona na dużym obszarze kolekcja skamieniałych pni i drzew. Powstały one, kiedy rozpuszczona w wodzie krzemionka, pochodząca z popiołu wulkanicznego, przedostała się do tkanek drzewa i przeobraziła się tam w kryształy.
Jezioro Eyre, w stanie Australia Południowa to właściwie dwa jeziora. Większe to Eyre Północne o długości 120 km i szerokości 70 km. Jest to największe jezioro Australii. Mniejsze to Eyre Południowe o długości 50 km i szerokości 30 km. Jeziora połączone są wąskim kanałem Goyder.
Wielka Rafa Koralowa u wybrzeży stanu Queensland jest największą, najbardziej różnorodną i najpiękniejszą rafą kolarową na świecie. Jest też jedną z najmłodszych raf - niektóre jej odcinki liczą sobie tylko 500 tys. lat. Rozciąga się na długości ponad 2 tys. km, od miasta Brisbane do...
Zanim skonstruowano nawoczesne urządzenia nawigacyjne, żeglarze obawiali się wód przybrzeżnych stanu Wiktoria (Australia) bardziej niż jakichkolwiek innych wód przybrzeżnych na świecie. Fale są tutaj wysokie i pełno w nich skał, słupów i klifów nad i pod powierzchnią wody.
Od ponad 2 tys. lat opowiadano historie o statkach zaplątanych w wodorosty i marynarzach, którzy przepadali w odmętach wód w rejonie Oceanu Atlantyckiego, leżącym między Bermudami a wyspami Leeward. Krzysztof Kolumb podczas swojej wyprawy do Ameryki w 1492 roku był prawdopodobnie...
Zorze polarne to oślepiające wstęgi, łuki, promienie albo firanki w świetlne, migoczące na niebie w rejonach polarnych. Te z północy zwane są zorzą północną (aurora borelis), te z południa - zorzą południową (aurora australis).
Niektóre z cudów natury słyną z piękna. Meteorytowy Krater Barringera w Arizonie, w USA, z pewnością się jednak do nich nie zalicza. Jest to brzydkie zagłębienie na pustyni, powstałe w wyniku uderzenia meteorytu jakieś 20-50 tys. lat temu. Krater ten o średnicy 1264 m i głębokości 174 m...
Everglades to bagnisty obszar o długości 160 km i szerokości 80-120 km, usytuowany na krańcu półwyspu Floryda (USA). Rdzenni mieszkańcy tej ziemi, Seminole, nazywają ją Pa-haj-oki, co znaczy Rzeka Trawy. Wody jeziora Okeechobee przemieszczają się wolno przez mokradła na południe, w...
Namorzyny (mangrowce) to dziwne i ineresujące drzewa, które spotykamy na wielu wybrzeżach w tropikalnej strefie klimatycznej. Rosnące na Florydzie lasy mangrowe mają charakterystyczny rdzawoczerwony kolor.
Andros to największa wyspa Bahamów. U jej wschodnich wybrzeży znajduje się pas głębokiej wody, zwany Jęzorem Oceanu. Wzdłuż tego pasa ciągną się mielizny i rafy korlowe, a za nimi rozpościerają się ciemne głebiny. Są to wejścia do jednych z najbardziej zadziwiających podwodnych jaskiń i...
Dookoła małej wyspy o nazwie Staffa, leżącej u zachodnich wybrzeży Szkocji, znajdują się niezwykłe bazaltowe kolumny. Około 70 mln lat temu skały te zostały wypiętrzone przez ruchy wulkaniczne, a następnie uległy erozji. Kolumny są w ogromnej większości sześciokątne i ściśle do siebie...
Pierwszą zakończoną powodzeniem wyprawę na Matterhorn poprowadził w roku 1865 angielski alpinista Edward Whymper. To pierwsze udane wejście miało jednak gorzki posmak. Czterech spośród siedmiu uczestników ekspedycji zginęło, kiedy urwałą się lina i odpadli ze ściany północnej. Ciała...
Na południe od Salzburga, w masywie Tennen w Alpach Austriackich, na wysokości 1000 m nad dnem doliny znajduje się wejście do Eisriesenweltu (Świata Lodowych Olbrzymów) - systemu jaskiń o długości przynajmniej 40 km.
Wąwóz Frasassi w Ankonie (Włochy), o długości 3,2 km, wyżłobiony został przez wartko płynącą z Apeninów ku morzu rzekę Sentino. Wąwóz okalają strome wapienne ściany, upstrzone wejściami do grot.
Vatnajökull jest największą pokrywą lodową w Islandii, często nazywaną krainą lodu i ognia. Ta ogromna masa lodu zajmuje obszar 8420 km², co stanowi około 1/12 powierzchni całego kraju. Niezwykłym zjawiskiem są kryjące się pod powłoką lodową strumienie lawy, kratery wulkaniczne i gorące...
Weziuwiusz wznosi się na wysokość 1277 m nad poziomem Zatoki Neapolitańskiej (Włochy) i jest jedynym aktywnym wulkanem w kontynentalnej Europie. Brzeg krateru ma obwód 1400 m, sam krater osiąga głębokość 216 m, a jego średnica u podstawy wynosi 3 km.
Islandia to największy na świecie ląd powstały wskutek działalności wulkanicznej. Jest ona otoczona małymi wysepkami, utworzonymi w ten sam sposób.
Jeśli wejdziesz na szczyt Puy de Dõme w Owernii (1465 m n.p.m.), ujrzysz jeszcze pięćdziesiąt takich szczytów. Puy de Dõme jest jednym z najbardziej znanych stożków wulkanicznych w tej części Masywu Centralnego we Francji.
W kanale w Lofotach, nieopodal północno-zachodniego wybrzeża Norwegii, występuje silny wir, nazywany Maelstromem. Pierwsze wzmianki o nim napotykamy już w 1595 roku. Później został rozsławiony przez amerykańskiego pisarza Edgara Allana Poe.
W czasie ostatniego zlodowacenia Norwegia pokryta była potężnymi lodowcami. Te rzeki lodu przesuwały się z wolna w kierunku morza, żłobiąc w skale niezmiernie głębokie doliny o kształcie litery U.
Morskie i lądowe granice Iranu strzeżone są prawie na całej długości przez góry. Wspaniały, pokryty śniegiem stożek Demawend (5604 m n.p.m.), będący wulkanem o nieznacznej aktywności, jest najbardziej znanym, a zarazem najwyższym szczytem w górach Elburs - masywaie o długości 900 km...
Karakorum to potężny łańcuch górski, biegnący równolegle do Himalajów. Rozciąga się na przestrzeni 800 km, przez terytoria północnej Indii i Pakistanu. Karakorum znaczy po turecku czarne rumowisko skalne, co jest dość zaskakującym określeniem dla tych skrzących się w słońcu, pokrytych...
Himalaje zostały uformowane w ciągu kilku ostatnich milionów lat. Po rozpadnięciu się pierwotnego wielkiego kontynentu półkuli północnej - Laurazji, Indie zaczęły z wolna przemieszczać się na północ, w kierunku Azji, i w końcu zderzyły się z nią. Dno morskie między dwoma płytami zostało...
Jeżeli wierzyć w legendę opowiadana przez mieszkańców wyspy Bohol na Filipinach, okrągłe wzgórza położone w cantrum wyspy to łzy olbrzyma Arogo, który wylał je, kiedy jego ukochana o imieniu Aloya, nie odwzajemniwszy jego uczucia, zachorowała i umarła.
Park Narodowy Gunung Mulu, leżący na wyspie Borneo w północno-wschodniej części malajskiego stanu Sarawak, jest obszarem występowania bardzo bujnego tropikalnego lasu deszczowego. Na terenie Mulu znajduje się prawdopodobnie największe zagęszczenie jaskiń na świecie, z długimi, wysokimi...
Ponad milion lata temu w Indonezji na zachód od Jawy powstał stożkowy wulkan. Z upływem lat erupcje zniszczyły wierzchołek góry. Nowe stożki wyrosły ponad powierzchnią morza i utworzyły wyspę Krakatau o wysokości 813 m i długości 9 km.
Morze Martwe jest najniżej położonym i najbardziej zasolonym jeziorem na Ziemi. Jego poweirzchnia znajduje się 392 m p.p.m., a dno jeszcze 398 m niżej. Zwyczajna woda morska zawiera około 3,5 % soli. W Morzu Martwym jest jej siedem razy tyle.
Zatoka Phang Nga w południowej Tajlandii jest miejscem wyjątkowo pięknym. Z jej lśniących, zielonkawych wód wyrastają wapienne skały - niektóre z nich mają kilkaset metrów wysokości. Wiele przypomina wielbłądzi garb, inne zasadzoną do góry nogami rzepę.